تاریخ انتشار: 2/10/2018 11:46:33 AM   شناسه خبر: 1036
گزارش اجمالی بیست وپنجمین  دورۀ جایزۀ جهانی كتاب سال

گزارش اجمالی بیست وپنجمین دورۀ جایزۀ جهانی كتاب سال

در این دوره پس از گزینش اولیه از میان بیش از 2000 عنوان كتاب شناسایی شده با موضوعات مختلف مطالعات اسلامی و مطالعات ایرانی، 208 اثر در دو بخش مذکور توسط بیش از 70 داور ایرانی و خارجی مورد ارزیابی قرارگرفت و سرانجام از بین 22 اثر راه یافته به مرحله پایانی، با مشورت هیات علمی، 9 کتاب به عنوان آثار برگزیده این دوره معرفی گردید.

در این دوره پس از گزینش اولیه از میان بیش از 2000 عنوان كتاب شناسایی شده با موضوعات مختلف مطالعات اسلامی و مطالعات ایرانی، 208 اثر در دو بخش مذکور توسط بیش از 70 داور ایرانی و خارجی مورد ارزیابی قرارگرفت و سرانجام از بین 22 اثر راه یافته به مرحله پایانی، با مشورت هیات علمی، 9 کتاب به عنوان آثار برگزیده این دوره معرفی گردید.

در بخش "مطالعات اسلامی" آثاری در شاخه‌های مطالعاتی: علوم قرآنی و ترجمهٔ قرآن، هنر و معماری اسلامی، تاریخ علم، اقتصاد اسلامی، علم كلام، فقه و حقوق اسلامی، تصوف و عرفان اسلامی، تاریخ اسلام و تمدن اسلامی، فلسفهٔ اسلامی، مطالعات شیعی، اسلام معاصر، و در بخش "مطالعات ایرانی"  آثاری در شاخه‌های مطالعاتی: تاریخ و جغرافیای ایران بزرگ، تاریخ،تمدن و زبان‌های ایران باستان، هنر و معماری ایران، زبان و ادبیات فارسی، صنایع دستی و صنعت گردشگری، جامعه‌شناسی ایران و ترجمه آثار اندیشمندان ایرانی، بررسی و ارزیابی شد.

کتاب‌های ارزیابی شده در این دوره به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، چینی، عربی، ایتالیایی، گرجی، اردو، ترکی آذربایجانی، ترکی استانبولی، بوسنیایی، یونانی، فنلاندی و صربی بوده است و برگزیدگان این دوره از کشورهای آلمان، فرانسه، آمریکا، هند، بلغارستان، ایتالیا، سوئیس، سوئد و ایران هستند.

 

رسائل اخوان الصفاء وخلان الوفاء (٣٩-٤١): رساله هشتم تا رساله دهم از بخش سوم در موضوع نفس و عقل 

اسماعیل ق. پوناوالا ؛ کارملا بافیونی 

انتشارات: دانشگاه آکسفورد با همکاری موسسه مطالعات اسماعیلی، 2017

 

اخوان الصفاء نام جمعیتی سرّی از اندیشمندان گمنام اسلامی است که در سده‌ی چهارم هجری قمری در بصره و بغداد پیمان برادری بستند. این جمعیت به نیت ایجاد تحول فکری بنیادین در جامعه اقدام به نوشتن دائره المعارف مهم رسائل اخوان الصفاء نمودند که به سبب مقبولیت گسترده موجب ایجاد جایگاهی برجسته برای آنان در تاریخ علم و فلسفه اسلام شد. این دانشنامه‌ی فلسفی شامل 52 رساله در باب توضیح مفصل علوم و فلسفه‌ی کلاسیک آن عصر است که به 4 بخش طبقه‌بندی شده و به موضوعات ریاضیات، منطق، طبیعیات، روانشناسی، مابعدالطبیعه، الهیات، و همچنین تمثیل‌های تعلیمی می‌پردازد. رساله‌های 39 و 40 به فلسفه ارسطویی برخی رساله‌های ماقبل خود بازمی‌گردند. با این حال، اخوان در پرتو الهیات به بررسی عناوین مورد بررسی در این قسمت پرداخته‌اند و قول به ازلیت را رد می‌کنند.

 رساله‌ 39 پیش از معرفی محرک الهی و عقیده به پایان جهان به مجرد توقف حرکت آن توسط خداوند، به توضیح حرکت و سکون، انواع حرکت فیزیکی، و انواع گونه‌های موجودات متحرک می‌پردازد. رساله‌ی 40 که ترکیبی از مسائل متنوع است به بیان موضوعاتی فراتر از انواع مختلف علت و معلول، همچون مواهب الهی، منشا الهی و نظام هستی، تجلی، و هیات عددی جهان می‌پردازد. بخش اصلی رساله‌ی 41 که بر مبحث "تعریفات و توصیفات" تمرکز دارد، اساسا از رساله‌ی کندی تحت عنوان «حدود و رسوم» بهره می‌برد و به تعریف پدیده‌های متنوع می‌پردازد، سپس در ادامه بخش‌های مختلفی همچون رنگ‌ها، اعداد، نسبت‌ها و هندسه شرح داده می‌شود. بررسی مبسوط هستی که در این 3 رساله ارائه شده به نتیجه‌گیری بخش ماقبل آخر دانشنامه در باب نفس و عقل ختم می‌شود.

کارملا بافیونی، تا سال 2012 استاد تاریخ فلسفه دانشگاه ناپل ایتالیا بوده و اکنون پژوهشگر برجسته در موسسه مطالعات اسلامی است. علاوه بر تصحیح و ترجمه رساله اخوان الصفاء، نگارش‌های وی در خصوص کندی، فارابی، یحیی بن عدی، ابن سینا، و ابن رشد است. ایشان همچنین کتابهایی از آلمانی و روسی ترجمه کرده است. نگارش چهل مدخل از دانشنامه‌ی فلسفه به زبان ایتالیایی و ویرایش فهرست نسخه‌های خطی حوزه‌ی فرهنگی شنقیط (موریتانی) به زبان عربی و فرانسوی از جمله آثار اوست. 

اسماعیل پوناوالا، دکترای خود را از دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس دریافت داشته و بیش از 30 سال استاد ممتاز این دانشگاه بوده است. وی همچنین در دانشگاه‌های مک گیل و هاروارد تدریس کرده است. ایشان نویسنده، منتقد و مصحح متون عربی، و مترجم کتابهای متعددی است. کتاب «ستون‌های اسلام» از جمله آثار شاخص وی می باشد. او مقالات فراوانی نیز در مجلات معتبر به چاپ رسانده و به دانشنامه‌های مختلفی همچون دایره المعارف اسلام، دایره المعارف ایرانیکا، دایره المعارف مذاهب، دایره المعارف فقه اسلامی، و دایره المعارف بزرگ اسلامی خدمات علمی ارائه کرده است.

***

 

برگرفت شاهنامه به عنوان آئینهای برای پادشاهان در سدههای میانی

نسرین عسکری

انتشارات: انتشارات بریل، 2016

 

این کتاب در بررسی خود از میان گستره‌ای از منابع سده‌‌های میانی نشان می‌دهد که اثر فردوسی اساسا به عنوان کتاب حکمت و پند برای پادشاهان و نخبگان دربار فهمیده می‌شده است. استدلال می‌گردد که مطالعه‌ی شاهنامه در چنین بستر محتوایی به روشن شدن معنای حکایات رمزآلود این اثر کمک شایانی می‌نماید. دست آورد مهم این نوشتار، شناسایی گونه‌ی ویژه‌ای در ادبیات به نام اختیارات شاهنامه (متن‌گزینی از شاهنامه)، شامل انتخاب اشعار طبقه‌بندی شده بر اساس محتوا در میان شاهنامه است که محتوای غالب آنها حکومت‌داری و پادشاهی می‌باشد. همچنین، این تحقیق روشن می‌سازد که، بر خلاف تصور عموم، شاهنامه در سده‌های 11 و 12- یعنی، پیش از قدیمی‌ترین نسخه خطی موجود از شاهنامه در تاریخ 1217 میلادی- کتابی نام‌دار بوده است. به منظور تبیین روش‌هایی که در آن شاهنامه به مثابه آیینه‌ شهریاران و سلاطین عمل می‌کند، نویسنده به تحلیل روایت اردشیر (224-241 میلادی)، بنیان‌گذار سلسله ساسانیان، در شاهنامه می‌پردازد. با استناد به ادبیات زرتشتی، استدلال می‌شود که اردشیر در شاهنامه به عنوان یک شخصیت نجات‌دهنده به تصویر کشیده شده است. در چنین بستری، شرح داده‌ می‌شود که چرا ایده‌ پیوند پادشاهی و مذهب، به عنوان موضوعی مهم در تقریبا همه‌ آیینه‌های ایرانی سلاطین در قرون وسطی، اغلب به اردشیر نسبت داده شده است. نگارنده، همچنین دوره‌ اردشیر در شاهنامه را با 9 اثر ایرانی حکمت‌آموز برای حاکمان در قرون وسطای آغازین مقایسه می‌کند تا نشان دهد که تصویر اردشیر در شاهنامه مطابق اصول و قواعد اخلاقی-سیاسی ارائه شده در آثار ایرانی-اسلامی بعدی در باب حکمت فرمانروایان است. تحلیل تطبیقی در این بخش از کتاب ریشه‌های ما قبل اسلام برخی مفاهیم اصلی موجود در ادبیات حکمت‌آموز ایرانی-اسلامی سده‌های میانی را دنبال می‌کند.

نسرین عسگری، در سال 2012 دکترای خود را از دانشگاه تورنتو دریافت نمود. در حال حاضر، وی مدرس و محقق دوره پست دکترا در گروه مطالعات آسیایی دانشگاه بریتیش کلمبیا می‌باشد. وی به عنوان کارشناس مدعو در بخش هنرهای ایرانی کتاب، تحقیقاتی در کتابخانه بادلین آکسفورد به انجام رسانده، و مقالاتی در باب تعاملات متن و تصویر در هنرهای ایرانی کتاب در دانشگاه آکسفورد و کمبربج ارائه کرده است. مقالات تحقیقاتی وی در مجلات معتبر مطالعات ایرانی و نرتیو کالچر به چاپ رسیده‌اند

***

شکلگیری فهم اسلامی از«کلاله» در سدۀ دوم هجری قمری ( 718-816 میلادی): در میانۀ نص و شرع

پاول پاولوویچ

انتشارات: بریل، 2016

 

این تک‌نگاری به مطالعه مجموعه گسترده‌ای از احادیث درباره‌ معنای لغوی و واژه‌شناسی کلمه‌ «کلاله» به کار رفته در آیات 12 و 176 سوره‌ نساء می‌پردازد. بررسی 29 خوشه از احادیث کلاله در این کتاب نشان می‌دهد که تلاش برای رمزگشایی این واژه‌ مبهم در دهه‌های اخیر قرن اول هجری قمری (700-718 میلادی) آغاز شده و بر غامض بودن این کلمه تاکید می‌نماید. در طی قرن دوم هجری قمری/ قرن هشتم میلادی، تلاش‌های علمی موجب انتشار گسترده‌ احادیث کلاله منتسب به مراجع اسلامی‌پیشین، پیش از همه، خلیفه‌ی دوم "عمر بن خطاب" شد. علمای مدینه با تعریف کلاله در معنای فردی که پس از فوت هیچ وارث بلافصلی از خود باقی نمی‌گذارد به انتشار این احادیث پرداختند، در حالیکه علمای کوفی اعلام کردند که کلاله اشاره به خویشاوندان جانبی (غیر از فرزند و پدر و مادر) دارد که از متوفی ارث می برند. تجزیه و تحلیل احادیث کلاله موجب روشنگری در حوزه‌هایی همچون برداشت و ادراک متغیر از نص کتاب آسمانی در اسلام، پیشرفت اولیه تفسیر و فقه اسلامی، و رویکرد نسبت به منابع شریعت اسلامی می‌گردد. این کتاب بر اهمیت اتخاذ رویکردی منسجم و منظم نسبت به تاریخ‌گذاری و اسنادیابی حدیث تاکید می کند. احادیث کلاله توسط نسخه‌ اصلاح شده‌ای از روش تحلیل اسناد و متن مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این رویکرد که تحت عنوان «دیرینه‌شناسی متن» توصیف می‌شود شامل دو جنبه و مرحله مکمل است که امکان اسنادیابی خاستگاه اصلی متن مبتنی بر ردیابی حلقه مشترک را فراهم می‌آورد. 

پاول پاولوویچ، استاد علوم فلسفی و تمدن عربی قرون وسطی در دانشگاه صوفیه بلغارستان است. وی در زمینه تاریخ پیش از اسلام و صدر اسلام، فقه و تفسیر در صدر اسلام، مطالعات اسلامی، و متدولوژی تاریخ‌گذاری و اسنادیابی احادیث مسلمانان آثاری به چاپ رسانده است. همچنین، این نویسنده عضو انجمن اروپایی مطالعات عرب‌شناختی و اسلام‌شناختی است.

***

وضعیتی از آمیختگی: مسیحیان، زرتشتیان، و فرهنگ سیاسی ایران در عهد باستان متأخر

ریچارد ارنست پین

انتشارات: دانشگاه کالیفرنیا، 2016

 

جوامع مسیحی در دوران متأخر باستان در یک نظام سیاسی زرتشتی به نام امپراتوری ایران رونق یافتند که این امپراتوری، سرزمین‌ها و اقلیم‌های مختلف فرهنگی و جغرافیایی از عربستان گرفته تا افغانستان را تحت لوای نهادها و شبکه‌های خود یکپارچه کرد. در حالیکه مطالعات پیش از این، مسیحیان را به عنوان گروهی حاشیه‌ای، منزوی، و ستم‌دیده در این امپراطوری می‌انگاشتند، کتاب وضعیتی از آمیختگی  نمایانگر اختلاط و حضور آنان در شبکه‌های نخبگان، همراه‌شدن آن‌ها با تلقی نظری و عملی ایرانیان از سیاست، و مشارکت ایشان در نهادهای حکومتی می‌باشد. گسترش مسیحیت در ایران تابعی از آراء‌ و رسوم زرتشتی مبنی بر رعایت سلسله مراتب و رواداری تبعیض‌هایی بودکه بر اساس آن مسیحیان، یهودیان، و سایرین صرفاً صاحب آن دسته از مناصب مشروع در فرهنگ سیاسی ایران می‌شدند که در مقایسه با مناصب دین امپراتوری موقعیت دون پایه‌تری داشت. مسیحیان، به نوبه‌ی خود، با رجوع به منابع ایدئولوژیک و تجربه‌ی نهادسازی‌شان، از مکتوبات ناظر به زندگی قدیسان گرفته تا چند و چون حکمیت قضایی اسقف‌های مسیحی، خود را در فرهنگ سیاسی آن دوران که ساخته و پرداخته آنها نبود جای دادند. کتاب وضعیتی از آمیختگی، در تلاش برای گنجاندن تاریخ اجتماعی مسیحیان شامات شرقی در محور داستان امپراتوری ایران، پایداری و استقامت یک امپراتوری متشکل از فرهنگهای ناهمگون در طی 4 قرن را به تصویر می‌کشد. 

ریچارد پین، مورخ ایران اواخر باستان است. تحقیقات وی عمدتا بر محور امپراتوری ایران، به ویژه قابلیت امپراتوری ایران (ساسانی) در آمیزش موفق اجتماعی، فرهنگی، و جغرافیایی جمعیت‌های مختلف است. همچنین، وی علاقمند به تاریخ اجتماعی جوامع مسیحی و زرتشتی در اوایل جهان اسلام، تعاملات خاور نزدیک با آسیای مرکزی و میانه، و مطالعه تطبیقی امپراتوری‌های باستانی خاور نزدیک و مدیترانه است. وی دکترای خود را در سال 2009 از دانشگاه پرینستون دریافت داشته و از سال 2013 تا کنون دانشیار گروه تاریخ، گروه زبان‌ها و تمدن‌های خاور نزدیک، و موسسه شرق‌شناسی در دانشگاه شیکاگو بوده است. او برنده جایزه‌ «بلیس» بوده و به خاطر کتاب وضعیتی از آمیختگی از انجمن فلسفی آمریکا، انجمن بین‌المللی مطالعات ایرانی، و آکادمی آمریکایی دین جوایزی دریافت داشته است. از میان سایر کتابهای (انگلیسی) وی می‌توان به جهانوطنی و امپراتوری، دیرینه شناسی سیاستهای ساسانیان، و بصیرتهای اجتماع در جهان پسارومی نام برد. وی همچنین مقالاتی در زمینه‌ی تاریخ ایران و اسلام در مجلات معتبر به چاپ رسانده است.

***

کاشی در معماری قرن 15 میلادی ایران: هنرهای سلسله قراقویونلو و آق قویونلو

ساندرا اوب

انتشارات: دانشگاه پاریس-سوربن، 2017

 

قرن پانزدهم میلادی شاهد نقطه‌ عطف شگرفی در توسعه‌ کاشی سرامیک در معماری ایران بود. با این حال، مورخان هنر مدت مدیدی دست‌آورد هنری دو سلسله ترکمن که بر بخش عظیمی از سرزمین ایران در این دوره تسلط داشتند را نادیده گرفته‌اند. اولین سلسله قراقویونلوها و سپس آق‌قویونلوها بودند که هر دو مراکز فرهنگی پررونقی تاسیس کردند که در زمان خود در خور توجه بودند.

ساندرا اوب، با مطالعه‌ کاشی‌های سرامیک تزیینی این دوره، این حلقه‌ مفقوده هنر ترکمن در زنجیره تاریخ هنر ایران را به جایگاه خود پیوند می‌زند. در این کتاب فاخر تصویری، وی به تحلیل حدود 30 مجموعه‌ معماری می‌پردازد که برخی از آنها کمتر شناخته شده‌اند و شمار کمی، همچون مسجد کبود تبریز، در حال حاضر نیز مشهور می‌باشند. روی هم رفته، این آثار معماری باعث روشن تر شدن نقش حامیان، کاشی‌کاران، و همچنین سازمان‌دهی و عملکرد کارگاه‌ها، و انواع تکنیک‌های تزیینی به کار رفته در ایران اواخر قرون وسطی می‌شود.

این آثار سرامیکی که در گروه بندی‌های اقلیمی منسجم و سامان‌مندی ارائه شده‌اند، خواننده را در سفری خیال انگیز به تبریز، پایتخت بدیع ترکمن‌ها، و از آنجا به اصفهان، یزد و مرکز ایران خواهد بود، و سرانجام با دنبال کردن ردپای کاشی‌کارانی که خالق این آثار بود‌ه‌اند، خیال خواننده را به سرزمین‌های آناتولی (ترکیه آسیایی) هدایت می‌کند.

ساندرا اوب، نویسنده و محقق فرانسوی، در سال 2010 دکترای خود را در رشته هنر اسلامی از دانشگاه سوربون پاریس دریافت داشته و در حال حاضر به عنوان محقق در مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه - واحد تحقیقات مشترک - جهان ایرانی و هندی به پژوهش اشتغال دارد. وی عضو پروژهی داینتران: «پویایی‌شناسی انتقال: خانواده، حاکمیت، و دانش در اوایل خاور میانه مدرن (قرن 15 تا 17)» است. تحقیقات وی با محور تزئینات معماری، و همچنین انتقال مهارت‌ها و سنت‌های هنری در ایران ادوار میانه و ما قبل تجدد و نیز آسیای مرکزی است. او دارای کتب و مقالاتی در زمینه‌ معماری اسلامی و ایرانی است که از آن میان می‌توان به این آثار اشاره کرد: کتاب مشترک با اریک والت و تیری کاومی با عنوان چراغهای حکمت، مکاتب سده میانی شرق و غرب (پاریس: انتشارات دو لا سوربن، 2013)، و راه‌‌های انتقال: خطوط تبار خانوادگی و حرفهای در سالهای آغازین خاورمیانهی متجدد، کار مشترک با ماریا زوپه (ویژه‌نامه‌ مجله مطالعات اوراسیایی، 15/2، 2017)

***

 

کوهنشینان خاور نزدیک در عهد باستان: زاگرسنشینان در هزاره نخست پیش از میلاد

سیلویا بالاتی

انتشارات: هاراسوویتز. ویسبادن، 2017

 

از روزگار پیشاتاریخ، جوامع شبانی در دره‌ها و دشت‌های کوهستانی زاگرس (غرب ایران) سکنی گزیده‌اند. روابط، تنش‌ها، و تعاملات فرهنگی میان ساکنان کوهستان و دشت‌های بین‌النهرین در طی عصر برنز آغاز شده بود. به استناد منابع خاور نزدیک و سپس یونانی و لاتین، این مراودات در دوره‌ هزاره‌ نخست پیش از میلاد افزایش یافت. این موضوع نام اقوام متنوعی از مردمان ساکن زاگرس را در اختیار ما می‌گذارد. کتاب حاضر، به بررسی نظام اجتماعی و سبک زندگی مردمان کوهستان‌های زاگرس در هزاره‌ اول پیش از میلاد می‌پردازد و روابط آن اقوام را با محیط پیرامون خود و حاکمان سیاسی آن دشتها به تصویر می‌کشد.

در میان این مردمان، برای مثال، مادهای «فارغ از قید و بندهای تمدنی»، پرورش‌دهندگان و تاجران اسب‌های نجیب، منائیان ساکن در سرزمین وسیعی محصور بین دو قدرت رقیب آشوری و اورارتویی، و کاسیان «رزم‌آور» بودند که شجاعانه در برابر حمله‌ ارتش عظیم اسکندر مقاومت کردند. کوهستان‌های حاشیه جنوبی زاگرس نیز که محل زندگی اقوام مختلفی از کشاورزان و دامپروران ایلامی و ایرانی بود، به عنوان موطن پارس‌ها و منطقه‌ مرکزی امپراتوری آنها حائز اهمیت اساسی بود. این اثر نشان می‌دهد که ایرانی‌ها توانستند بزرگترین امپراتوری را در تاریخِ خاورِ نزدیکِ باستان پیش از اسکندر تاسیس کنند. در این میان خطه‌ فارس از فضل تقدم برخودار است.

رویکرد میان‌رشته‌ای اتخاذ‌شده در این مطالعه که سوابق تاریخی را در کنار اطلاعات باستان‌شناختی، باستان‌جانورشناختی، دیرینه‌گیاه‌شناختی، و قوم‌شناختی قرار می‌دهد، دیدگاه جامع و چندجانبه‌ای در مورد موضوعی کمترکاوش‌شده در تاریخ باستان ارائه می‌دهد. 

سیلویا بالاتی، محقق دوره‌ی پسادکترا در رشته‌ی تاریخ باستان در دانشگاه کیل آلمان است. وی مدرک فوق لیسانس خود را در رشته مطالعات خاور نزدیک باستان از دانشگاه پاویا در ایتالیا دریافت کرد، و سپس در دانشکده تحصیلات تکمیلی «توسعه انسانی در چشم‌اندازها» واقع در دانشگاه کیل، تحقیق درباره‌ ایران باستان را با راهنمایی پروفسور یوزف ویزه‌هوفر آغاز کرد. او مدرک دکترای خود را از در سال 2014 با دفاع از رساله دکتری در مورد اقوام باستانی کوهستان زاگرس اخذ نمود. خانم بالاتی، در سال 2015 به پاس رساله‌های برجسته‌اش در زمینه تحقیقات انسانی-محیط زیستی و باستان‌شناسی چشم‌انداز، جایزه‌ «یوهانا مستورف» دریافت داشته است.

***

تصحیح و ترجمه تنسوق نامه: کتاب نفیس ایلخانی در علوم وفنون ختایی

شی گوآنگ

انتشارات دانشگاه پکن، 2016

 

تنسوقنامه ایلخانی در علوم و فنون ختایی در تاریخ 713 هجری قمری به دستور رشید الدین فضل الله همدانی، وزیر مشهور سلسله ایلخانی از روی برخی از کتاب‌های معروف پزشکی چینی به زبان فارسی ترجمه شد. امروزه، تنها نسخه‌ خطی این کتاب در کتابخانه «ایا صوفیه» استانبول نگهداری می‌شود. در سال 1971، کتابی بر اساس مستنسخه‌ای از تنسوقنامه در ایران به چاپ رسید که شامل مقدمه‌ای از مجتبی مینوی است. این نسخه‌ خطی فارسی بیانگر تعاملات نزدیک فرهنگی میان چین و ایران در طی آن دوران است و می‌تواند منبع ارزشمندی جهت مطالعات اجتماعی در خصوص سلسله‌های سونگ و یوآن در چین به حساب آید.

بخش اول کتاب «تصحیح و ترجمه تنسوقنامه» به جمع آوری اطلاعات این نسخه‌ خطی می‌پردازد و تلاش‌های رشید الدین را در ارتقای علم پزشکی در ایران ذکر می‌کند. کتاب اصلی تنسوقنامه در واقع مشتمل بر 4 فصل بود، اما اکنون فصل اول (نبض‌شناسی) تنها بخش موجود این مجموعه است. در این بخش، تحقیقات تنسوق‌نامه که در چندین سال اخیر در کشورهای مختلف جهان انجام شده و همچنین کاتالوگ فصل 1 تنسوقنامه به تفصیل معرفی شده‌اند. همه دانشمندان علوم پزشکی چین و آثار پزشکی- تاریخی چین که در تنسوقنامه نقل قول شده‌اند نیز به صورت خلاصه در توضیحات کتاب گنجانده شده است. بخش دوم کتاب، شامل ترجمه چینی کل متن تنسوقنامه به همراه توضیحات اضافی است.

دکتر شی گوآنگ، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پکینگ چین است. زمینه تحقیقاتی وی فرهنگ ایرانی و زبان و ادبیات فارسی است، و در سال 2010 از آیین بزرگداشت حامیان نسخ خطی در ایران جایزه دریافت داشته است.

***

چالش اسلام: رویکردهای تقرب‌‌‌بخش مسیحی 

کلاوس فون اشتوش

انتشارات: فردیناند شونینگ، 2017

 

در جهان امروز، اسلام سیاه نمایانده می‌شود. رسانه‌ها و شخصیت‌های دانشگاهی غرب همواره ادعا می‌کنند که اسلام با آزادی فردی و دموکراسی در تخاصم است. در حالی‌که مسیحیت به عنوان مهد روشنفکری در نظر گرفته می‌شود، از آن سو، اسلام به عنوان دشمن فرهنگ اروپایی وانمود می‌گردد. 

با توجه به محیط اجتماعی-فرهنگی امروز که از این افکار متأثر است و در چنین جوی به اسلام برچسب دشمنی با اروپا زده می‌شود و یا آن را همواره در حوزه‌ مفهومی‌سازی کثرت‌گرایی می‌گنجانند، این کتاب سعی در ارائه بیانی دیگر و متفاوت دارد. به تأسی از الگوی لودویگ ویتگنشتاین، که عبارت معروف شاه لیر را به کار می‌برد: «تفاوت‌ها را به تو یاد خواهم داد»، بیان این کتاب نیز شئون متفاوت‌ اسلام و مسیحیت را آشکار می‌سازد. این نوشتار استدلال می‌کند که برجسته‌کردن و فهم درست این تفاوتها می‌تواند غنای ژرف مسیحیت و آغاز روند یادگیری و بررسی را به جای روند تقسیم و جداسازی حاکم امروز،‌ به ارمغان آورد. کتاب حاضر به مقایسه‌ سازنده‌ اسلام و مسیحیت می‌پردازد. این رویکرد نوآورانه با بحث‌های جامعی درباره‌ قرآن، حضرت محمد، و تصور مسلمان از خدا (فصل1-3) از یک سو، و شریعت اسلام، مفهوم بشریت، و مسأله چالش برانگیز خشونت، از سوی دیگر (فصل 4-6) دنبال می‌شود. این مطالعه همچنین مسائل بحث‌برانگیز معاصر همچون حجاب، تلاش در جهت مشروعیت‌بخشی به خشونت علیه سایر فرقه‌های مذهبی، و در نهایت سوالات مربوط به شریعت را کاوش می‌کند. فصل آخر کتاب به طور مبسوط به شرح رابطه بین اسلام و مسیحیت می‌پردازد، و راه‌های بی‌شماری را ارائه می‌دهد که از طریق آن مسیحیان می‌توانند از تعاملات با مسلمانان بیاموزند، و شاید مهم‌تر از همه، به توضیح نقشی می‌پردازد که اسلام می‌تواند در روایت رستگاری مسیحیت ایفا کند (بخش 7).

کلاوس فون اشتوش، استاد الهیات نظام‌مند و مدیر مرکز الهیات تطبیقی و مطالعات فرهنگی در دانشگاه پادربورن آلمان است. حوزه تحقیقاتی وی الهیات تطبیقی، ایمان و استدلال، مساله‌ شیطان، واکنش مسیحیت به اسلام، مسیح‌شناسی، و عقیده تثلیث است. آثار به چاپ رسیده اخیر وی شامل الهیات تطبیقی به عنوان یک راهنما در دنیای ادیان (2012)، اعتقاد به عدالت خدا (2013)، و مساله تثلیث (2016) است. 

***

انتقال دانش در گفتگو: پژوهشی در باب محاورات ادوار نخستین اسلام

رگولا فورستر

انتشارات: انتشارات بریل، 2017

 

این اثر، اولین پژوهش در هیئت یک کتاب درباره‌ کاربرد شکل «محاوره‌ ادبی» در منابع فرهنگ اسلامی است. رگولا فورستر مجموعه گسترده‌ای از مکالمات آموزشی عربی کلاسیک از قرن دوم تا اواسط قرن پنجم هجری قمری (هشتم تا یازدهم میلادی) در زمینه موضوعات بسیار متنوعی را بررسی می‌کند. تحقیقات وی آثار نثر همچون مسائل نافع بن ازرق، محاورات مفضل بن عمر از عالمان شیعه، محاورات فقهی شافعی، دیالوگ‌های اسماعیلی همانند محاوارات ابوحاتم رازی، و همچنین گفتگوهای با خدا (مواردی هم‌چون اسرار الوحی از ابولیث سمرقندی و مناجات موسی)، دیالوگ‌های پاره‌ای از آثار ادب کلاسیک (مثل کلیله و دمنه) یا متون خود‌سرنوشت‌نگار (مانند کتاب مناظرات، موید فی الدین شیرازی)، دیالوگ‌های تاریخی (چون اخبار الیمن) و دستور زبان (مناظره‌ میان ابوبشر متی و ابوسعید سیرافی)، و بسیاری دیگر از مکالمات ناظر به علم کیمیا، طالع بینی، و پزشکی را شامل می‌شود.

فورستر در این کتاب نشان می‌دهد که محاوره‌های عربی به هیچ وجه رساله‌های به شکل دیالوگ درآمده نیستند. بلکه، اکثر نویسندگان این شکل ادبی را آگاهانه انتخاب می‌کنند و یک گونه‌ی ادبی خاص خود را خلق می‌کنند. در این عالم معرفتی، شخصیت‌ها در حال انجام عمل و گفت‌وگو در زمان و فضا نشان داده می‌شوند. مباحث و جدال‌ها مجسم می‌شوند و گویی بر روی صحنه به نمایش در‌می‌آیند. مکالمات اشکال ویژه‌ای از استدلال و ساختار را به کار می‌برند. با استفاده از شکل ادبی دیالوگ، محتوای این متون شکل می‌گیرد و دانش ارائه شده، هم در ترازی برای عموم خوانندگان جریان می‌یابد. 

دیالوگ‌ها را می‌توان به عنوان بازتاب موقعیت‌های آموزش واقعی به ویژه در امور مذهبی و حقوقی و همچنین مناظرات تند و جدلی در نظر گرفت. ممتاز تلقی‌شدن آموزش‌های شفاهی یکی از عوامل مهم موفقیت این صورت ادبی بوده است. بر مبنای این باور لازم بوده است، دانش به صورت شفاهی از استادان به شاگردان انتقال یابد. این عقیده، اصل اساسی جوامع اسلامی سده‌های میانی است و به روشنی در متون مورد مطالعه در این کتاب بازتاب یافته است.

رگولا فورستر، از سال 2016 استادِ رشته مطالعات اسلامی در دانشگاه زوریخ سوئیس است. وی در رشته‌های عربی، آلمانی و فلسفه در دانشگاههای زوریخ سوئیس، توبینگن آلمان، و بیرزیت فلسطین تحصیل کرده است. او با دفاع از رساله خود درباره‌ رساله‌‌ای منسوب به ارسطو موسوم به سر الاسرار، مدرک دکترای خود را در سال 2005 از دانشگاه زوریخ دریافت داشت. در سال 2008، پس از اشتغال به فعالیت‌هایی در حوزه‌ی زبان و ادبیات آلمانی در زوریخ و آکسفورد در کرسی‌های اختصاص‌یافته به اساتید جوان در دانشگاه آزاد برلین منصب استادی را احراز کرد و در سال 2015 رساله‌ی استادی خود را در همان دانشگاه به رشته‌ی تحریر در آورد.